बीबीसी, एजेन्सी । ओटावाले क्यानडाका सांसदलाई धम्की दिन खोजेको आरोपमा चिनियाँ कूटनीतिज्ञलाई घर पठाएको बदला स्वरुप चीनले सांघाई स्थित क्यानडाका कन्सुललाई निष्कासन गरेको छ ।
सोमबार क्यानडाले चिनियाँ कूटनीतिज्ञ झाओ वेईलाई “व्यक्तिगत गैर ग्राटा“ घोषणा गर्दै देश छोड्न आदेश दिएको थियो । क्यानडाको जवाफमा, चीनले मंगलबार सांघाई कन्सुलेटमा क्यानाडाका कूटनीतिज्ञ जेनिफर लिन लालोन्डेलाई हटाउन आदेश दिएको छ ।
“चीनसँग थप प्रतिक्रिया गर्ने अधिकार सुरक्षित छ,” बेइजिङले एक विज्ञप्तिमा भनेको छ । दुवै कूटनीतिज्ञलाई देश छाड्न पाँच दिनको समय दिइएको छ ।
क्यानडामा कथित चिनियाँ राजनीतिक हस्तक्षेपको रिपोर्ट पछि ओटावा र बेइजिङ बीचको सम्बन्धमा यो निर्णयले महत्वपूर्ण रुपमा सम्बन्ध बिग्रिएको छ ।
चोङले चीनमाथि मानवअधिकार उल्लंघनको आरोप लगाएपछि क्यानडा – चीन आफ्ना विपक्षी सांसद माइकल चोङ र हङकङमा रहेका उनका आफन्तहरूलाई निशाना बनाएको आरोप लगाएको थियो । गत बिहीबार क्यानडाले चिनियाँ राजदूतलाई बोलाएर क्यानडाले आफ्नो मामिलामा हस्तक्षेप सहने छैन भनेर चेतावनी दिएका थिए ।
सन् २०१८ मा अमेरिकी ठगीको आरोपमा क्यानडामा पक्राउ परेका हुवावे टेक्नोलोजीका कार्यकारी मेङ वान्झोउ र बेइजिङले जासुसीको आरोपमा दुई क्यानाडालीलाई पक्राउ गरेपछि दुई देशबीचको कूटनीतिक सम्बन्ध तनावग्रस्त भएका थिए । तीनै जनालाई २०२१ मा रिहा गरिएको थियो ।
त्यस समयमा, चीनले जोड दिए कि दुई केसहरू जोडिएका थिएनन्, तर आलोचकहरूले बेइजिङले क्यानाडालीहरूलाई राजनीतिक मोलतोल चिपको रूपमा प्रयोग गरेको आरोप लगाए । क्यानडाका विदेश मामिला मन्त्री मेलानी जोलीले सोमबार चिनियाँ कुटनीतिज्ञ झाओलाई “व्यक्तिगत नन ग्राटा“ घोषणा गरे, ल्याटिन शब्द “अनवाचकित व्यक्ति“ को लागि ।
चीनले यो कदमलाई “बेईमान“ भन्यो र सुश्री लालोंडेको समान घोषणा ग¥यो – यो “पारस्परिक प्रतिकार्य उपाय“ हो बीबीसीको रिपोर्टमा भनिएको छ ।
ओटावाको यो कदम क्यानाडाको खुफिया रिपोर्ट पछि आएको हो, जुन ग्लोब एण्ड मेल अखबारमा देखा प¥यो, जसमा चिनियाँ कुटनीतिज्ञ झाओले आफ्नो उइघुर अल्पसंख्यक जनसंख्यालाई चीनले गरेको व्यवहारको मुखर आलोचना पछि, ५१ वर्षीय श्री चोङको बारेमा जानकारी संकलनमा संलग्न भएको आरोप लगाएको थियो ।
क्यानडाको जासुसी एजेन्सीले चीनले हङकङमा रहेका चोङका आफन्तहरूबारे विवरण मागेको भन्ने विश्वास गरेको छ, जसमा “चीन विरोधी स्थिति“ लाई रोक्न खोजिएको छ ।
राजनीतिज्ञ विज्ञले २०२१ मा संसदमा एक प्रस्ताव राखे जसमा उइघुरहरू प्रति चीनको व्यवहारलाई नरसंहार घोषणा गरियो । चीनले उक्त आरोप अस्वीकार गरेको छ र चोङलाई लगत्तै अनुमोदन गरेको छ । सुश्री जोलीले सोमबार भने कि क्यानडाले “हाम्रो आन्तरिक मामिलामा कुनै पनि प्रकारको विदेशी हस्तक्षेप सहने छैन“ र कूटनीतिज्ञलाई निष्कासन गर्ने निर्णय “खेलमा रहेका सबै कारकहरूलाई सावधानीपूर्वक विचार गरेर लिइएको थियो” ।
क्यानाडाको जासुसी एजेन्सीलाई तत्काल संसदका सदस्यहरू र उनीहरूका परिवारहरूलाई धम्कीको बारेमा जानकारी दिन निर्देशन दिइएको छ ।
“चीनले यसको कडा निन्दा र दृढताका साथ विरोध गर्दछ र क्यानडालाई गम्भीर प्रदर्शन र कडा विरोध गरेको छ,“ चीनको विदेश मन्त्रालयले मंगलबार एक विज्ञप्तिमा भन्यो ।
बेइजिङले चोङ र उनको परिवारलाई लक्षित गरेको दाबीलाई लिएर चीनले गत हप्ता क्यानडालाई “निन्दा र मानहानि“ गरेको आरोप लगायो । चोङ, एक कन्जरभेटिभले यस मामिलालाई गलत व्यवहार गरेकोमा शासक उदारवादीहरूको आलोचना गरेका छन् र सोमबार भनेः “सरकारलाई यो निर्णय गर्न दुई वर्ष लाग्नु हुँदैन थियो“।
आरोपहरू अन्य गुप्तचर रिपोर्टहरू बीचमा आएका छन्, क्यानाडाली मिडिया आउटलेटहरूमा लीक गरिएको छ, जसमा चीनले क्यानाडाको चुनावमा हस्तक्षेप गर्ने प्रयास गरेको आरोप लगाएको छ । बीबीसी को रिपोर्टको आधारमा तराई टपले तयार परिएको समाचार ।
